Tiszavidék


IPA

CSS Templates 1 CSS Templates 2 CSS Templates 3 CSS Templates 4 Flash Templates 1 Flash Templates 2 Flash Templates 3 Flash Templates 4

ČONGRAD

Položaj, populacija

 

 

Grad Čongrad se nalazi u županiji Čongrad, u kotaru Čongrad i leži na desnoj obali reke Tise, ispod ušća reke Kereš. Njegova površina iznosi 173,89 km2, 1. januara 2010. imao je  17.478 stanovnika, a gustina stanovništva je u skladu sa tim iznosila 100,51 stanovnika/km2. Tokom popisa stanovništva 2001, 99% stanovništva Čongrada se izjasnila kao pripadnik mađarske nacionalnosti, dok se 1% posto izjasnio kao pripadnik druge nacionalnosti, uglavnom romske ili nemačke. Gradovi pobratimi Čongrada su: Raisio (Finska), Bečej (Srbija), Belchatow (Poljska) kao i opština Agd iz Francuske (sastoji se od sledećih mesta: Saint-Jouvent, Couzeix, Chaptelat, Nieul, Nantiat, Chamboret, Thouron, Le Buis, Breuilaufa, Vaulry).

 

Grb

 

Grb koji se ponovo nalazi u upotrebi od 1990. predstavlja štit sa šiljastom stopom,  na čijem plavom polju lebdi crveno srce iz kojeg raste račvasto ružino drvo. Na srednjoj grani drveta stoji golubica srebrne boje koja gleda u desno.  Na glavi štita se nalazi zlatna kruna sa obe strane okružena listovima akanta. Plavo polje simboliše reke ovog grada, samim tim aludira i na nekadašnje skele, ribolov, kao i prerađivanje trske i šaša koji su činili osnovu seljačke industrije. Srce i ruže koje iz njega niču su drevni simbol ljubavi, zajedništva i požrtvovanosti. Ružino drvo u cvatu jednim delom simbolizuje činjenicu da je ovo mesto neprekidno naseljeno još od doba neolita, a takođe cilja i na istorijat Čongrada koji je u prošlosti bio izložen raznim napadima ali je uvek  bivao obnovljen. Sedam listova ruže je znak sećanja na pretke koji su naselili ove krajeve. Golub je simbol porodice, mira, zajednice i obilja koje iz nje potiče. Pošto golubica gleda u pravcu prednjeg dela štita, grb dobija i simboliku nade u bolje sutra.  Kruna sa pet vrhova u obliku gradskih bedema koja se nalazi na glavi štita aludira na tvrđavu i sedište županije koje je tu osnovao kralj Sveti Stefan Mađarski, a koje je ostalo sve do tatarske invazije.  Crveno lišće akantusa podsećaju na izvrsno čongradsko crno vino, praznik vina, kao i kult Svetog Vincea, dok zlatno lišće aludira na plodnu zemlju i marljivost meštana.

 

Istorijat

 

Zahvaljujući svom povoljnom geografskom položaju Čongrad i njegova okolina važe za  naseljeno mesto još od neolitskog doba. Desna obala Tise je bila znatno viša, samim tim i područje pogodno za naseljavanje, dok je leva obala do kraja 19. veka mahom bila močvara i polje trske. Arheološka iskopavanja su u ovom regionu otkrila ostatke oko 150 naselja, većina datira iz vremena seoba. Prema zapisima koje je sačinio Anonimus (mađarski hroničar), vladar Arpad je ovu teritoriju udelio veziru Ondu 896. godine. Ondov sin, Ete je zajedno sa slovenima koji su tada živeli na ovim prostorima sazidao zemljano utvrđenje koje su nazvali Csernigrad (crna tvrđava). Veruje se da iz ovog naziva potiče i sam naziv grada. U 11. veku, pobedivši Ahtuna, kralj Sveti Stefan Mađarski je Čongrad odredio za centar novoosnovane županije koje se prvi put spominje 1075. u osnivačkom dokumentu manastira iz Garamsentbenedeka. Arapski geograf al-Idrisi 1153. godine Čongrad opisuje kao veliki grad sa puno stanovnika. Grad je potom 1241. razoren i opljačkan od strane tatara, stoga je kralj Bela IV imenovao Segedin za novu prestonicu županije.

 

Naselje je ponovo dobilo status grada početkom 15. veka za vreme vladavine kralja Žigmonda. 1439. godine je kralj Albert Čongrad poklonio svojoj supruzi Eržebet, koja je grad još iste te godine stavila u zalog porodici Katai. Grad je od Kataijevih otkupio Janoš Hunjadi (Janko Sibinjanin) i potom ga već 1451. prodao višem dvorskom službeniku iz Segedina, Ambrušu Feldtelekiju. Čongrad je nakon pada Segedina 1542. pao pod tursku vlast. Turci su grad smatrali bitnim prelazom, verovatno je zbog toga i dospeo na spisak takozvanih sultanskih khas (khasz) gradova – ovo je doprinelo obnavljanju postojećih utvrđenja. Zemljano utvrđenje je vremenom nestalo, danas mu se ni tragovi ne naziru. Po rečima meštana, mesto nekadašnjeg zemljanog utvrđenja, koje i Anonimus spominje, se nalazi ispod današnjeg Starog grada, dok drugi tvrde da se tvrđava nalazila kod nekadašnjeg ušća reka Kereš i Tisa. Postoji velika verovatnoća da je tvrđava nastradala tokom procesa regulacije toka Tise.

 

Ferdinand I je 1559. Čongrad dao Ferencu Zaiju, Janošu Lištiju i Maćašu Vicmandiju, međutim njihovo vlasništvo nad gradom je bilo čisto formalne prirode. Mikloš Berčenji je polagao pravo na grad kao kapetan Segedina, dok je 1702. godine Leopold I zbog duga gradske kamare koji je iznosio 40 hiljada forinti Čongrad zajedno sa Hodmezevašarheljem predao Leoplodu Šliku. Nakon Rakocijevog ustanka grad je 1722. pripao čongradskom grofu Šandoru Karoljiju, međutim on je sa prethodnim vlasnicima morao da vodi dugotrajnu sudsku parnicu.

 

Čongrad je krajem 18. veka postao sedište svog kotra. 1796. godine je već imao svog hirurga, dok je porodica Karolji redom podizala svoja imanja i gostionice, stekli su pravo na održavanje vašara i reformisali su upravljanje svojim imanjima. Zbog učešća njegovih stanovnika u revoluciji, habzburgovci su 1849. zapalili Čongrad. Tokom druge polovine 19. veka regulacija toka Tise je obezbeđivala posao meštanima i to je bio period kada se u ovom naselju rodilo zanimanje zvano “kubikaš” (fizički radnik koji je pomoću ašova i lopate kopao kanale ili drvenim kolicima prenosio velike količine iskopane zemlje).

 

1876. godine se Čongrad odrekao titule grada kojim upravlja uređeni savet zbog predloženog rasta poreza i postaje velika opština. Meštani su 1923. glasali za ponovno prihvatanje titule. Tokom tridestih godina gradonačelnik grada je  bio poznati Janoš Piroška, čovek za čije ime se vezuje pozelenjavanje ulica i trgova kao i sađenje platana – sve to i danas određuje i čini sliku Čongrada. Piroška je takođe bio inicijator izgradnje i delom projektant nove gradske kuće.

 

8. oktobra 1944. železničko-drumski most koji je spajao Čongrad i Senteš je razoren u eksploziji. Obnovljeni most je u decembru 1946. ponovo otvoren za saobraćaj.  Jedinice Crvene armije su zauzele grad 12. oktobra 1944. Po završetku II svetskog rata sveukupna javna površina  grada je postala manja za 50%, a 1954. je ukinut status sedišta kotra. Grad je 1965. ponovo dobio ovaj status, a 1971. godine je Čongrad zvanično postao urbani centar srednje veličine što je ujedno podrazumevalo i ulogu administrativnog centra okolnih opštinea.