Tiszavidék


IPA

CSS Templates 1 CSS Templates 2 CSS Templates 3 CSS Templates 4 Flash Templates 1 Flash Templates 2 Flash Templates 3 Flash Templates 4

MALE PIJACE

Položaj, naseljenost

Male Pijace (na mađarskom Kispiac) se nalazi na teritoriji opštine Kanjiža, zapadno od Malog Peska u blizini granice. Preseca ga jedna mala reka, Kereš, koja se uliva u ribnjak koji se nalazi na ivici naselja. Površina naselja koji je pretežno naseljen stanovnicima mađarskog maternjeg jezika je 57,8 km², ukupna naseljenost 2002. je iznosila 1988 osoba, gustina naseljenosti je 34 ljudi/km². Gradovi pobratimi su: Nađmagoč, Etemeš i Mezečege.   

 

Grb

 

Sredinu polja grba razdvaja talasasta srebrna traka, koja označava reku Kereš. Plava boja koja ispunjava i gornji i donji deo simbolizuje nebo. U glavnom polju se nalazi lebdeća desna ruka koja drži tri klasa žita. Simbolika ove slike je složena, zato što je značenje klasa sa jedne strane ponovno rađanje, obnavljanje, a sa druge strane označava i početak zemljoradnje u ovoj regiji. Ruka koja pruža klasje upućuje na početak razvijanja tržišta. U donjem delu se nalazi mlinski kamen vodenice, koji označava mlinsku industriju naselja. Stanovništvo koje je ovde obrađivalo zemlju je na reci Kereš izgradila vodenice koje su nazivali Padalicama (Potyogó). Dve zelene humke čuvaju uspomenu na nekadašnju opštinu Puč. Zvezde označavaju nekadašnji duhovni život mađarskih predaka.

 

Istorija

 

Prvi pisani trag o okolini Male Pijace potiče iz 1211. Zabeleženo je ime zemljane površine naziva Pučut pored Kanjiže povodom podele imanja Jasa i Kumana. U povelji kralja Karla I, 1331. se spominje naselje Pustaeđhaz, koje se nalazi u blizini Martonoša i Ludaša. Ovo naselje se poklapa sa naseljem koje je se kasnije spominje kao Puč-pusta.

Naselja koja su ovde nastala imaju prilično burnu istoriju, naime tokom srednjeg veka je na ovoj teritoriji niklo nekoliko naselja. Kao prvo Pusta-Eđhaz, koji je 1550. raspolagala sa 22 kuće koje su plaćale porez. Krajem turske vladavine, Pustaeđhaz je potpuno nestao. Kasnije je priključen Martonošu, gde je bio poznat pod imenom Gornji i Donji Puč. U narednom periodu je poznato neverovatno puno imena naselja: Pucai pusta, Pučut, Puč, zatim Stara Torina i Salatornja.

Drugo ime, Vastorok isto ima nekoliko varijacija. Promene u imenu su lako uočljive i lako se prate, Donja i Gornja Oštora, Oštora i na kraju Oštorka, Uštorka, a objašnjenje za naziv je lako prepoznatljiv u narodnoj etimologiji: "Toliko je daleko od svega, kao vršak biča – tako je postala Uštorka." - (bič se na mađarskom kaže oštor).

Nakon prestanka turske vladavine, 12. avgusta 1640. nador je darovao pustaru Đerđu Bodi i Mihalju Kunu koji su bili poreklom od kumana. Ova teritorija je pre turske vladavine, kao teritorija kumana pripadala prvo županiji Čongrad, pa zatim županiji Bač-Bodrog. Nakon proterivanja Turaka i osnivanjem Potiske vojne granice, na ovu regiju se naselio značajan broj srpskih graničara koji su imali posebne beneficije. I mađarsko stanovništvo se pojavilo u kraju početkom 1750-ih godina.

Prilikom velike selidbe iz segedinskog Donjeg grada u drugom delu 19. veka se formira donji salaški region. Osnivaju se salaški centri, pojavljuju se mala sela, među njima i Male Pijace. Ime verovatno upućuje na to da pripremljeni proizvodi i dobra nisu morali da se prodaju na dalekim mestima, nego da su oni mogli da se prodaju i lokalno.

Na teritoriji martonoških salaša (Kiriška obala, Oštorak, Salatornja) je 1874. svoja vrata otvorila i škola na Subotičkom putu. Na prelazu vekova je započeo značajan poljoprivredni razvoj, a paralelno sa tim se popravljala i infrastruktura. Gradili su se putevi i značaj Male Pijace je porastao zbog geografskog položaja. Selo se naime nalazi na čvorištu Subotice, Horgoša, Bačkih Vinograda, Kanjiže, Oroma itd. Ovo je imalo pozitivne posledice, naime na pijaci naselja je raznovrsna roba (žito, kukuruz, voće i životinje) mogla da razmeni vlasnike.

Sveštenik Mihalj Verner je svojim bremenom smatrao staranje o duhovnom životu zajednice, zato je 1926. tražio dozvolu od vlasti da održava mise i na salašima. Dozvolu je dobio, mise je održavao u jednom šatoru, ali je u Malim Pijacama držao mise barem jednom mesečno. Na njegovo insistiranje, iste godine je u Malim Pijacama organizovan vikarijat. Zatim je nastojao da se u narednom periodu izgradi i crkva u selu. Posredstvom sveštenika Vermera, 23. juna 1933. je osnovana Rimokatolička zajednica Martonoša i Kerešparta. Tokom 1933, mise na salašima su odžavane u školi u Kerešpartu, zatim je kasnije izgrađena crkva uz dobrovoljni rad meštana.

Zbog užurbanog privrednog života, male povremeno organizovane pijace su zamenile veće, nedeljne pijace. Pojavljivale su se uglavnom u blizini kafana, trgovina (kafana Ilija, kafana Kenjereš, Goldstein) ili pored puta. Vremenom je polet dobilo i vinogradarstvo, ubrzala se i poljoprivreda, ali se na Kerešu pojavilo i ribarstvo, domaća industrija, cvetala je i industrija izrade pletenih korpi.