Tiszavidék


IPA

CSS Templates 1 CSS Templates 2 CSS Templates 3 CSS Templates 4 Flash Templates 1 Flash Templates 2 Flash Templates 3 Flash Templates 4

MINDSENT

Položaj, populacija

 

 

Grad Mindsent se nalazi u županiji Čongrad, u kotaru Hodmezevašarhelj i leži na levoj obali reke Tise, kod ušća reke Kurca, na pola puta između Senteša i Hodmezevašarhelja. Njegova površina iznosi 59,35 km2. 1. januara 2010. imao je  6.826 stanovnika, a gustina stanovništva je u skladu sa tim iznosila 115 stanovnika/km2. Tokom popisa stanovništva 2001, 99% stanovništva grada se izjasnilo kao pripadnik mađarske nacionalnosti, dok se 1% posto izjasnio kao pripadnik romske nacionalne manjine. Gradovi pobratimi Mindsenta su: Mužla (Srbija), Heten (Ukraina), Misentea (Rumunija), Hartheim (Nemačka) i Buzias (Rumunija).

 

Grb

 

Grb grada Mindsenta predstavlja uspravno postavljen štit sa šiljastom stopom, ravnom glavom i bočnim udubljenjima sa obe strane. Plavo polje štita predstavlja vazduh, nebo i vodu ali je ta boja ujedno i simbol čistoće, pravičnosti i vernosti. U gornjem delu polja se nalazi raonik sive boje sa oštricom okrenutom prema gore. Ovaj alat iz perioda sa prelaska iz 18. u 19. vek predstavlja prvobitnu tradicionalnu delatnost meštana ovog grada. Sa leve i desne strane raonika se nalaze dve ribe srebrne boje trbuhom okrenutim ka sredini. Ribe imaju crvena peraja. Ribe simbolišu ribolov i ukazuju na legendu po kojoj su Mindsent nakon povlačenja turaka obnovile sedam porodica ribara. U donjem delu polja se nalaze dve talasaste šare - gornja (deblja) predstavlja vijugavu Tisu, dok donja (tanja) predstavlja reku Kurca.

 

 

 

Istorijat

 

Arheološki nalazi svedoče o tome da je ovaj region bio naseljen još u drevno doba. U periodu dolaska Mađara na ove prostore Arpad ovo područje poklanja Ondu. Kasnije ono postaje posed porodice Ševenjhazi, dok se u pisanom dokumentu prvi put spominje 1332. godine (u zapisniku poreskih službenika pape) zajedno sa susednom parohijom Apor, koja je kasnije postala deo Mindsenta. Godine 1423. selo već ima svoju crkvu po kojoj je i dobilo naziv (crkva je posvećena Svim Svetima, na mađarskom Mindszentek) koje se u pisanom obliku prvi put spominje 1561. kao Myndzenth. Mindsent se kao mesto prelaza preko Tise prvi put spominje 1515. godine. Komp koji je saobraćao na ovoj deonici reke je bio od presudnog značaja za razvoj ove opštine. Najstarijim delom naselja se smatra Čuč koji se nalazi na samoj obali Tise; ovde se danas nalazi rimokatolička crkva izgrađena u kasnobaroknom stilu. U dokumentima iz 17. i 18. veka (sve do 1818.) selo se spominje pod zajedničkim nazivom Apor-Mindsent; selo je bilo naseljeno čak i tokom vladavine Turaka. Nakon što su Turci prognani sa ovih prostora, Mindsent postaje posed u nadležnosti komore. Posed je prvo bio poveren Šandoru Karoljiju, dok 1733. godine ono prelazi u vlasništvo Đerđa Erdedija, predsednika Mađarske kraljevske komore. Grof Krištof Erdedi 1775. zbog svojih dugovanja ceo posed stavlja pod hipoteku kod jedne banke iz Đenove. Godine 1803. udovica preminulog grofa Karolja Palavicinija, Leopoldina Ziči ovaj ogroman mindsent-alđevski posed kupuje svom sinu Edvardu Palaviciniju. Nakon toga 1839. godine posed od Edvarda nasleđuje grof Alfonz Palavicini. Između 1875. i 1933. posed je pripadao Šandoru Palaviciniju, a sve do 1945. godine njime je raspolagao Alfonz Palavicini mlađi.

Opština je 1760. godine prešla u administrativnu nadležnost županije Čongrad, nakon čega 1842. prelazi u nadležnost novoosnovanog kotra sa sedištem u Segvaru i taj status zadržava sve do 1849. 1850. godine ovaj kotar biva obrisan i Mindsent se ponovo pripaja restrukturiranom kotru Čongrada, ali Oktobarska diploma, carska povelja iz 1860, ovu opštinu vraća u nadležnost rekonstruisanog centralnog kotra. 1872. godine je na snagu stupio novi propis o uređenju županije koje je predviđalo premeštanje sedišta kotra iz Segvara u Mindsent. Godine 1926. kotar dobija naziv Mindsentski kotar i taj naziv će se koristiti sve do 1948. Sem Mindsenta ovom administrativnom centru su pripadali i kancelarije opštinskih notara Derekeđhaza, Magoča i Segvara. U periodu između 1950. i 1984. godine opština je pripadala Senteškom kotru županije Čongrad.

Železnica je do sela stigla 1893. godine. Populaciju Mindsenta je 1720. činilo 750 stanovnika, 1779. tu je živelo 2.593 stanovnika, 1828. već 8.906 stanovnika, a 1869. godine 9.814 stanovnika. Broj stanovnika je u zadnjoj trećini 19. veka dostigao 10.000, 1880. godine je tu živelo 10859, a 1890. 12033 meštana. Mindsent je tada ležao na 14.829 katastarskih ari zemljišta, dok su naseljena mesta ovog okruga predstavljali Elege, Horgolat, Kosoruš, Ludaš, Majoršagi zemlje, Njomaš, Sentimretelep, Telkiselek, Teglašdile, Tisahat, Tofenek i Temerkenj. 1893/94. Temerkenj postaje samostalna opština, a svukupna površina opštine Mindsent se smanjuje na 10.192 ari, dok broj stanovnika spada na 9.667. Značajan postotak poljoprivrednih radnika opštine čino je stalež paora i kubikaša koji su prihvatali poslove širom zemlje zahvaljujući radova ogromnih srazmera koji su se od druge polovine 19. veka odvijali  širom Mađarske – sprečavanje poplava, izgradnja puteva i železnice.  1925. je u selu otvorena i srednja škola. Mindsent nakon 1950. godine postaje takozvana velika opština, dok je status grada dobio 1. oktobra 1993. Smanjenje broja stanovnika između 1949. i 1990. (sa 9.546 na 7.668 stanovnika) je posledica nedostatka radnih mesta u tom periodu; 1996. je grad imao 7.857 stanovnika.