Tiszavidék


IPA

CSS Templates 1 CSS Templates 2 CSS Templates 3 CSS Templates 4 Flash Templates 1 Flash Templates 2 Flash Templates 3 Flash Templates 4

TREŠNJEVAC

Položaj, naseljenost

Naselje Trešnjevac ili Oromheđeš (na mađarskom Oromhegyes) se nalazi na severnom delu Srbije, severoistočnom delu Bačke, u Severno Banatskom okrugu Vojvodine. Spada pod upravu opštine Kanjiža. Nalazi se severozapadno od Sente, između naselja Adorjan i Totovo Selo, na 3 kilometara od regionalnog puta Kanjiža-Senta. Asfaltiran put ga povezuje sa Totovim Selom, Oromom i Suboticom. Prostire se na površini od 42,1 km², naseljenost je 2002. iznosila 1868 osoba, a 2011. su popisane 1763 osobe. Stanovništvo se 2002. po nacionalnosti izjasnilo na sledeći način: 96,2% Mađara, 1,3% Srba. Gradovi pobratimi su: Lepšenj na obali Balatona, zatim Martelj iz županije Čongrad.     

 

Grb

 

Grb Oromheđeša je izrađen 2007, a 9. januara 2009. je prihvaćena najnovija verzija. Na plavoj osnovi nalazi se trostruka humka, koja označava brdoviti predeo sa obe strane glavne ulice i brdo Čako (Bergel), za koje je pretpostavlja se bilo poprište prve senćanske bitke 1686. Crkva koja se nalazi na grbu je jedan od crkava koje su se nalazile na nekadašnjoj teritoriji Feel-Adryan. Ovnova glava služi kao uspomena na lokalne ovčare, a simetrično postavljena dva klasa žita sumbolizuju glavnu delatnost stanovništva naselja, poljoprivredu i zemljoradnju.

 

 

Istorija

 

Po svedočenju arheoloških nalaza, teritorija današnjeg Oromheđeša je već u praistorijsko doba bila naseljena. Prvi pisani trag o naseljima koja su se tu nalazili potiče iz 1271, a spominje Feel Adryan (Gornji Adorjan) kao naselje u kom su već tada postojali manastiri. Na osnovu dokumenta, Gornji Adorjan je verovatno stajao na mestu Teteheđeša, odnosno današnjeg Oromheđeša. Selo je ime dobilo po uzvisini gornjeg brega (Orompart) u bačkoj visoravni, ali se naziv naselja pronalazi u raznim varijantama u pisanim dokumentima tokom proteklih vekova: Šipošfalva, Zakofelđe, Teteheđeš, Kišheđeš, Uzunovićevo, Senćanski Trešnjevac. Zbog obaveze davanja naziva 1904, na savet zemljoposednika Jožefa Tota mlađeg (osnivača Totovog sela) je na kraju selo dobilo ime Oromheđeš.

Oromheđeš kakvog ga danas znamo je formiran sredinom 19. veka, kada su na ovu teritoriju naseljeni uzgajivači duvana i čobani. Po legendi, od kanjiških pašnjaka je raspuštena banda bećara, koja je nekada pripadala Šandoru Roži, otcepio određene placeve, zatim su dva niža srpska plemića (sa imenima Šipoš i Zako) premerili svoja zemljišta i prepravili ih u placeve i jeftino ih prodali. Na tom zemljištu su siromašni mogli da grade bez ikakvih dozvola i prava, što je dovelo do toga da je 437 ljudi živelo na toj teritoriji od 1857.

Prilikom podele zemljišta, na osamostaljenje formiranih naselja Šipošfalva i Zakofeld gradska uprava Kanjiže nije gledala odobravajuće, zato što se činilo da polako nestaju gradski pašnjaci, kao značajan deo jeftine radne snage. Na kraju su međutim morali da se pomire sa tom činjenicom, tako da je selo 1857. dobilo učitelja: stanovnici sela su od sopstvenih prihoda doveli Janoša Kalmana.    

U početku, ime naselja je bilo Heđeš, Kišheđeš, međutim u zemlji je tada već postojala opština sa imenom Kišheđeš (Mali Iđoš), tako da je od tada naselje spominjano kao Teteheđeš. Predstavnici Kanjiže nisu odugovlačili nego su odmah počeli da se rugaju tom imenu, dajući selu nadimak Tetuheđeš (tetű - vaška). I ta činjenica je odigrala ulogu u tome da je naselje na kraju dobilo zvanično ime Oromheđeš do kraja 19. veka.

U Oromheđešu je 1908. izgrađena katolička crkva, koja je posvećena slavi Svetog Mihaila. Polako se formirao centar naselja, otvarale su se male zanatske radnje, izgrađen je mlin, bušeni su arteški bunari, osnovana je policijska stanica i škola. Do 1910. je bilo 983 stanovnika u selu, svi su bili Mađari. 

Između 1921. i 1926. u Oromheđeš su stigli srpski naseljenici iz Like, koji su tada promenili ime naselja u Uzunovićevo radi iskazivanja poštovanja prema tadašnjem kraljsvkom ministru unutrašnjih poslova, Nikoli Uzunoviću. Od 1935. do 1941, zatim od 1944. do 1947. je korišćen taj naziv, nakon ponovnog priključenja Mađarskoj je na kratko vreme povratio svoje originalno ime, Oromheđeš (Trešnjevac). Tokom Drugog svetskog rata, u selu je funkcionisao ogranak Južnomađarskog saveza za kulturu. Rat nije ostavilo naselje netaknutim: partizani koji su zauzeli selo su regrutovali "dobrovoljce" za Petefi brigadu, od kojih je zatim velika većina izgubila život u bitkama kod Bezdana. Srpski partizani su pogubili 14 lokalnih stanovnika, uprkos činjenici da se tokom 1941-42. nije dogodio nijedan incident vezan za srpsko stanovništvo koje je živelo u naselju.

Nakon Drugog svetskog rata, svakom mađarskom naselju u Srbiji je moralo biti dato i srpsko ime. Kako saznajemo iz priče, tadašnji sudija Oromheđeša je seoskim kolima išao na sastanak u Senti, sve vreme razmišljajući o tome koje srpsko ime bi bilo prihvatljivo, ali nije mogao da se seti nijedne ideje koja mu je odgovarala. Njegov kočijaš mu se tada obratio i rekao mu da ispred njegove kuće stoji drvo trešnje, tako da bi ime sela moglo biti Čeresnješ, odnosno Trešnjevac (cseresznye - trešnja). Tako da je od 1946. naselje poznato pod imenom Senćanski Trešnjevac, zatim nakon prestanka postojanja opština je jednostavno Trešnjevac postalo srpsko ime naselja.

Glavna privredna grana sela koje leži na 102 metara nadmorske visine je poljoprivreda. Postoji zadruga, veličina 40% privatnih imanja je između 1 do 3 hektara, a 25% raspolaže sa zemljištem manjim od 1 hektara. Najrasprostraniji je uzgoj žita i industrijskih biljaka, ali je i uzgoj povrća dosta popularan. Jako je razvijeno i stočarstvo, naročito uzgoj krava i svinja, zatim i ovčarstvo ima dugogodišnju tradiciju. U naselju postoji i osnovna škola, obdanište, ambulanta i apoteka.