Tiszavidék


IPA

CSS Templates 1 CSS Templates 2 CSS Templates 3 CSS Templates 4 Flash Templates 1 Flash Templates 2 Flash Templates 3 Flash Templates 4

RESKE

Položaj, naseljenost

Reske je opština koja se nalazi u blizini segedinske regije u županiji Čongrad. Spominje se i kao "južna kapija" Mađarske pošto je međunarodni granični prelaz. Nalazi se pored mrtvog ogranka Tise kod Đale, uz srpsku granicu, na 15 kilometara od Segedina i na 3 kilometra od južne granice zemlje, lako dostupna sa autoputa M5. Površina Reske je 36,63 km², naseljenost 1. januara, 2010. je iznosila 3.296 osoba, što je dovelo do rezultata od 89,98 ljudi/ km² gustine naseljenosti. Prilikom popisa 2001. gotovo 100% stanovništva se izjasnilo da je mađarske nacionalnosti. Gradovi pobratimi su: Saint-Pierre-de-Trivisy (Francuska), Kanjiža (Srbija) i Tormac (Rumunija).

 

Grb

 

Grb Reske spada u tzv. grbove koji govore, pošto prikazuje priču i istoriju opštine. Traka koja preseca grb po sredini simbolizuje reku Tisu, levi deo grba (stilizovano utvrđenje, zlatna kapija, hrast koji predstavlja drvo života) upućuje na to da je Reske skoro pola veka pripadala upravi segedinskog utvrđenja, snabdevajući ih drvima. Desnu stranu grba zauzima nekadašnji teretni brod, koji prikazuje to da su se prvi poznati stanovnici naselja bavili prevozom soli preko vodenog toka, te da su do regulisanja toka Tise bili ribari. U dnu grba se nalazi purpurni ukras koji simbolizuje cvetove paprike, delatnost koja danas vlada u opštini, dok zlatni cvetovi duvana simbolizuju procvat uzgoja duvana na ovim prostorima u 19. veku. Turski šlem koji se nalazi na gornjoj ivici grba podseća na to da je naselje između 1439. i 1440. bila sultanska rezidencija, ovde su neko vreme bile trupe Dauda Čelebija, brata po oružju Janoša Hunjadija.

 

Istorija

 

Reske je od 1950. samostalna opština. Više od nekoliko stotina arheoloških nalazišta svedoči o ranoj naseljenosti opštine, od kojih se izdiže avarsko plemićko blago neuporedive vrednosti, otkriveno od strane Ferenca More 1926-27, čije replike čuva segedinski muzej. Prvi pisani trag potiče iz 1439. pod imenom Rezke (Recke). Turci su 1548. popisali 20 ljudi koji su plaćali porez iz ovih krajeva, ali do kraja turske vladavine, predeo je postao nenastanjen. Naselje je postalo vlasništvo grada Segedina 1731. po kraljevskom nalogu, ali postepeno nastanjivanje je počelo tek nakon 1720. (1750. je popisano 26, 1766. 63 najamnika, a do sredine 19. veka, Reske je selo sa 614 stanovnika.).  

U 18. veku na ovaj predeo su naseljeni radnici hrvatskih zemljoposednika, srpski graničari, koji su se brzo odselili, ali su za sobom ostavili imena naselja poput Rackerest (Krst Raca) i Ractemete (Groblje Raca) čuva uspomenu na njih. Od sredine 18. veka, ovde su se naselili Srbi i stanovnici Donjeg grada Segedina, uzgajivači duvana, ali već na sredini 19. veka (paralelno sa uvođenjem monopola na duvan 1851.) stanovnici su prešli na uzgoj paprike i postali su pravi umetnici ovog poljoprivrednog ogranka.

 

Od baštenskih naselja se formiralo selo do početka 20. veka, koje se još nije izborilo za svoju nezavisnost, bila je seoska kapetanija koja je pripadala Segedinu (1887. u 173 kuće je živelo oko 900 stanovnika na teritoriji Reske). Kao poljoprivredno imanje koje je pripadalo Segedinu, zemlju su obrađivali najamnici iz Donjeg grada i mali zemljoposednici, pošto u Reski nije bilo velikih imanja. Samostalno selo Reske je formirano 1950. od seoske kapetanije Sentmihaljtelek, zajedno sa delovima Nađsekšoša i Feketesela, a zabeleženo je da je 1960. u selu živelo 4.186 stanovnika. Reske se graniči sa Segedinom, Morahalmom i Domasekom, na periferiji se nalazi otprilike 400 salaša. Zbog geografskog položaja se oduvek smatralo važnim graničnim prelazom, npr. ovde je do 1930. godine funkcionisala barža koja je spajala Panonsku niziju sa županijom Torontal.

Ime opštine vodi poreklo iz reči rez, čije je značenje raskrčavanje šume. Ovo je možda povezano sa činjenicom da je velika količina drvene građe isporučena preko toka Tise Segedinskom utvrđenju i crkvi Donjeg grada poteklo iz velikih šuma koje se prostiru od Segedina do Reske. Na mapama iz 1730-31. naselje je ubeleženo pod imenom Reške, dok je u 18. veku bilo poznato pod imenom Reske.

Najslavniji mađarski bećar, Šandor Roža je rođen 16. jula, 1813. na današnjoj teritoriji Reske. Već je njegov otac bio bećar, a mlađi Roža je svoje prvo razbojništvo počinio 1836. u međi naselja Kiškunalaš. Nakon oslobađanja iz segedinskog zatvora je postao begunac, a poznato je oko 60 njegovih krivičnih dela. Gedeon Radaji, kraljevski poverenik ga je uhvatio 12. januara, 1869, a 1872. ga je sud osudio na doživotnu robiju. Poslat je u zatvor u Samošujvaru, gde je i umro od tuberkuloze 22. novembra, 1878.